De Aquarius van Artsen Zonder Grenzen stopt met reddingsacties op de

Werkeloos ligt het rode schip al sinds september in de haven van Marseille. In de ruim twee jaar dat het door Artsen zonder Grenzen (AzG) en SOS Mediterranee werd ingehuurd heeft het zo’n 30.000 mensen die uit de Middellandse Zee werden gered opgevangen.

Lees verder na de advertentie

De Aquarius groeide afgelopen jaren uit als symbool. Als een schip van hoop volgens sommigen, als een veerdienst voor mensensmokkelaars volgens anderen. En als teken van wankelend Europees migratiebeleid toen het schip afgelopen zomer dagen op zee dobberde omdat geen haven het wilde toelaten.

Sinds duidelijk werd dat de Panamese vlag niet langer op het schip mag wapperen, ligt de rode kolos vast in het Zuid-Franse Marseille. De intrekking van de registratie valt samen met verschillende juridische zaken die tegen de hulporganisatie zijn aangespannen. Zo klaagt Rome AzG aan omdat ze illegaal afval zou dumpen in de Italiaanse havens. Ook medewerkers worden door de Italiaanse rechter gedaagd omdat ze op de Aquarius mensen hebben gered.

Dit alles heeft de hulporganisatie ‘ertoe gedwongen’, zegt directeur Nelke Manders, om de Aquarius nu terug te geven aan de eigenaar “omdat we als AzG het water niet meer op kunnen”. En daarmee is het laatste reddingsschip in dienst van een hulporganisatie uit de Middellandse Zee verdwenen. Vorig jaar voerden nog vijf hulporganisaties reddingsacties uit.

We hebben op alle mogelijke manieren geprobeerd een vlag te krijgen. Maar tot nu toe durft niemand ons die te geven

Directeur Nelke Manders

Een maandenlange zoektocht naar een ‘nieuwe vlag’ leverde volgens Manders niets op. “We hebben wereldwijd, van Europese landen, Canada tot aan Liberia, op alle mogelijke manieren geprobeerd een vlag te krijgen. Maar tot nu toe durft niemand ons die te geven.”

Ondertussen blijven er mensen verdrinken in de Middellandse Zee. Sinds begin dit jaar haalden ruim 2100 migranten de overkant niet in hun poging om Europa te bereiken, zegt de internationale organisatie voor migratie IOM. Manders schat dat sinds het vertrek van de Aquarius drie maanden geleden ongeveer 280 mensen in de Middellandse Zee zijn verdronken.

“Kapiteins van commerciële schepen krabben zich tegenwoordig wel drie keer achter hun oren, want je krijgt nergens in Europa meer toestemming om aan te leggen als je vluchtelingen aan boord hebt.”

Volgens Manders vertellen mensen die nog wel zijn gered dat schepen hen voorbij varen. “Een paar dagen geleden nog werden ongeveer vijftien mensen opgepikt die tien dagen hadden rondgedobberd voordat ze werden gered. Ze waren hun reis met 25 mensen begonnen, tien mensen hadden de overtocht niet overleefd.”

Het zijn dit soort “menselijke verhalen” die haar organisatie zal blijven vertellen, benadrukt Manders. Ook nu de Aquarius geen getuige meer kan zijn. Artsen zonder Grenzen blijft nog wel aanwezig langs de vluchtroute. “In de landen waarvandaan mensen op de vlucht slaan, maar ook in de detentiekampen in Libië en de vluchtelingenkampen op Lesbos.”

De Italiaanse weigering in juni om de migrantenboot Aquarius toe te laten, heeft de Europese Unie minstens 200.000 euro gekost. Dat is opmerkelijk, omdat die politiek getinte weigering geheel indruiste tegen het EU-migratiebeleid.