Einde raketverdrag vraagt om meer geld voor defensie

Voor minister van defensie Ank Bijleveld is het schipperen tussen de wensen van de Navo en de politieke realiteit op het Binnenhof. Nederland wil, net als bijvoorbeeld Duitsland, absoluut geen op Rusland gerichte raketten in Europa. Tegelijkertijd erkennen Nederland en Duitsland dat het bondgenootschap met een gezamenlijk plan moet komen als een raketverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland definitief sneuvelt. Nederland wil dat dit antwoord bestaat uit conventionele militaire eenheden. Maar dat kan wel­ eens meer geld kosten dan politiek Den Haag wil uitgeven.

Lees verder na de advertentie

De Navo sprak vandaag voor het eerst over de veiligheidssituatie in Europa als het raketverdrag INF er in augustus niet meer is. Dit verdrag verbiedt de VS en Rusland sinds 1987 het bezit van op land geplaatste raketten met een bereik tussen 500 en 5500 kilometer. De VS beschuldigen Moskou er al jaren van heimelijk toch zulke raketten te bouwen. Alle Navo-bondgenoten steunen die analyse. Op 2 februari heeft president Trump van de VS het verdrag opgezegd. Na zes maanden staat het beide landen vrij om raketten voor de middellange afstand te ontwikkelen.

Dat de Russische schending niet onbeantwoord kan blijven, daarover zijn alle leden van de Navo het eens

Dat de Russische schending niet onbeantwoord kan blijven, daarover zijn alle leden van de Navo het eens. Maar over het antwoord lopen de ideeën uiteen. De VS willen dat hun legereenheden in Europa meer oefenen op het gebruik van kernwapens. Ze willen ook weer raketten bouwen. Admiraal Philip Davidson, commandant van de Amerikaanse strijdkrachten in Azië, zei deze week dat hij zonder het INF beter weerstand kan bieden aan het Chinese raketarsenaal. Dat land is nooit partij geweest bij het verdrag.

Nederlandse politici willen juist niet met raketten reageren op het einde van het INF. Woensdag steunden op PVV en FVD na alle partijen in de Tweede Kamer een motie tegen de plaatsing van nucleaire raketten in Europa. Ook kernwapens op vliegtuigen liggen in Den Haag uiterst gevoelig. Bijleveld stelde bij aankomst in Brussel daarom versterking van de conventionele militaire slagkracht voor. Ook Duitsland zit op die lijn.

Maar een land dat een  oplossing voorstelt, moet daaraan zelf  bijdragen. Daar knelt het bij Nederland en Duitsland. Navo-leden hebben vorig jaar afgesproken een grotere parate reactiemacht gereed te houden. De Nederlandse krijgsmacht is niet in staat daaraan een betekenisvolle bijdrage te leveren, zo erkende Bijleveld vorige week in de Tweede Kamer.

image
© Jorris Verboon

Een oplossing zou zijn om nieuwe eenheden voor deze taak op te richten. Bijleveld stuurde eind vorig jaar een wensenlijst naar de Kamer, waarop staat wat de Navo graag van Nederland wil. Het gaat bijvoorbeeld om extra straaljagers en infanterie.

Daarvoor is voorlopig geen geld. Bijleveld hoopt dat het kabinet de wensenlijst in mei bij de voorjaarsnota financiert. Dan moet de coalitie defensie wel prioriteit willen geven boven tekorten in bijvoorbeeld het onderwijs.

Wat de binnenlandse politieke puzzel nog lastiger maakt, is dat de linkse oppositiepartijen die zich fel uitspreken tegen nucleaire bewapening, ook nauwelijks extra geld willen uittrekken voor defensie. Zij zien meer heil in geld voor bijvoorbeeld leraren of een lagere pensioenleeftijd. Binnen de coalitie twijfelt ook D66 aan een tussentijdse verhoging van het defensiebudget. Kamerlid Salima Belhaj vroeg vorige week aan Bijleveld of zij niet een deel van het budget voor ontwikkelingssamenwerking bij haar begroting kan optellen. Dat zou het bondgenootschap moeten overtuigen dat Nederland meer aan defensie doet.

Het lastige voor Bijleveld is dat een boekhoudkundige truc niet volstaat. Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei dat de meeste landen een concreet plannen hebben om in 2024 twee procent van de economie aan defensie uit te geven, conform de ambitie van de Navo. De Nederlandse uitgaven bedroegen vorig jaar 1,35 procent van de economie, en zonder nieuwe investeringen daalt dit aandeel de komende jaren.

Het kabinet heeft nog enkele maanden om met een oplossing te komen. De Navo wil tijdens een volgende vergadering van defensie­ministers in juni knopen doorhakken over militaire maatregelen voor een wereld zonder raketverdrag.

De Navo is bereid om een nieuwe wapenwedloop met Rusland te beginnen, luidt de boodschap van secretaris-generaal Stoltenberg, voorafgaand aan de Navo-top die vandaag begint. Ook de Europese bondgenoten ontkomen niet aan nieuwe stappen.

De VS stappen uit het historische Amerikaans-Russische ontwapeningsverdrag INF, het verdrag voor Intermediate-Range Nuclear Forces (INF) uit 1987. Dat baant de weg voor nieuwe kruisraketten en high-tech wapens en om de confrontatie met Rusland en China aan te gaan. Europa kijkt ongerust toe.